ภาวะแทรกซ้อนขณะให้อาหารสายยางแม้การให้อาหารทางสายยางจะเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพในการดูแลผู้ป่วย แต่ในระหว่างการใช้งานอาจเกิด "ภาวะแทรกซ้อน" ได้ทั้งทางร่างกายและทางเทคนิค ซึ่งผู้ดูแลจำเป็นต้องหมั่นสังเกตอาการเพื่อแก้ไขให้ทันท่วงทีครับ
ภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยและการรับมือครับ:
1. ปัญหาด้านระบบทางเดินอาหาร (Gastrointestinal Issues)
ท้องเสีย (Diarrhea): พบได้บ่อยที่สุด
สาเหตุ: อาหารไม่สะอาด, สูตรอาหารมีความเข้มข้น (Osmolality) สูงเกินไป, หรือให้อาหารเร็วเกินไป
การแก้ไข: ปรับความเร็วให้ช้าลง หรือใช้เครื่องควบคุมการให้อาหาร (Feeding Pump) และรักษาความสะอาดของอุปกรณ์
ท้องอืด / อาหารไม่ย่อย (Gastric Retention):
สาเหตุ: กระเพาะอาหารทำงานช้า หรือปริมาณอาหารมากเกินที่ร่างกายจะรับไหว
การแก้ไข: ก่อนให้อาหารมื้อถัดไป ให้ใช้กระบอกฉีดยาดูดเช็กปริมาณอาหารค้างในกระเพาะ (Residual volume) หากมีค้างเกิน 100−150 ml ควรเลื่อนมื้ออาหารออกไปก่อน
อาการสำลัก (Aspiration): (อันตรายที่สุด)
สาเหตุ: อาหารไหลย้อนกลับเข้าสู่หลอดลมขณะให้อาหาร
การแก้ไข: ต้องจัดท่าให้ผู้ป่วย นั่งหรือนอนหัวสูงอย่างน้อย 30-45 องศา เสมอขณะให้อาหารและหลังให้เสร็จอย่างน้อย 1 ชั่วโมง
2. ปัญหาด้านตัวสายยาง (Mechanical Issues)
สายยางอุดตัน (Tube Clogging):
สาเหตุ: ล้างสายไม่สะอาดหลังให้อาหาร หรือบดยาไม่ละเอียดพอ
การแก้ไข: ต้อง ล้างสาย (Flush) ด้วยน้ำต้มสุกประมาณ 30−50 ml ทั้งก่อนและหลังให้อาหาร รวมถึงหลังให้ยาทุกครั้ง
สายยางหลุด หรือเลื่อนตำแหน่ง:
สาเหตุ: ผู้ป่วยดึงสาย หรือพลาสเตอร์ที่ติดจมูกเสื่อมสภาพ
การแก้ไข: ตรวจเช็กขีดเครื่องหมายบนสายยางทุกวัน หากสายเลื่อนออกมาห้ามดันกลับเข้าไปเอง เพราะสายอาจไปค้างที่หลอดลม ให้ติดต่อพยาบาลเพื่อใส่ใหม่
3. ปัญหาบริเวณผิวหนัง (Skin Issues)
แผลกดทับที่จมูก หรือผิวหนังระคายเคือง:
สาเหตุ: สายยางกดทับจมูกเป็นเวลานาน หรือการแกะพลาสเตอร์บ่อยๆ
การแก้ไข: เปลี่ยนตำแหน่งการติดพลาสเตอร์เล็กน้อยทุกวัน และทำความสะอาดรอบๆ รูจมูกด้วยน้ำเกลือ
4. ปัญหาด้านสมดุลร่างกาย (Metabolic Issues)
ภาวะขาดน้ำ หรือระดับเกลือแร่ผิดปกติ:
สาเหตุ: ได้รับน้ำไม่เพียงพอ หรือสูตรอาหารมีความเข้มข้นสูงเกินไป
การแก้ไข: ตรวจเช็กปริมาณปัสสาวะและลักษณะผิวว่าแห้งเกินไปหรือไม่ และเจาะเลือดเช็กค่าเกลือแร่ตามนัด
น้ำตาลในเลือดสูง (Hyperglycemia):
สาเหตุ: ร่างกายตอบสนองต่อสารอาหารเข้มข้นในคราวเดียว โดยเฉพาะในผู้ป่วยเบาหวาน
💡 เช็กด่วน! เมื่อไหร่ที่ต้องไปพบแพทย์?
ผู้ป่วยมีอาการ หายใจลำบาก หอบเหนื่อย หรือตัวเขียว ขณะให้อาหาร (สัญญาณการสำลัก)
มีอาการ ปวดท้องรุนแรง หรือหน้าท้องแข็งตึง
สายยางหลุด หรือเลื่อนออกมาเกินกว่าตำแหน่งเดิมมาก
ท้องเสียอย่างรุนแรง เกิน 3-5 ครั้งต่อวัน และมีอาการเพลีย
